news

Knack
Knack: 'Gebrek aan kennis over klimaatopwarming maakt het probleem alleen maar groter'

Op vraag van Knack kroop Koen Meirlaen in de pen. Lees HIER het volledige artikel.

'Gebrek aan kennis over klimaatopwarming maakt het probleem alleen maar groter'

Koen Meirlaen is geograaf en leerkracht aardrijkskunde en wiskunde in campus Sint-Hendrik in Deinze. Hij is door de International Polar Foundation in Antarctica opgeleid tot poolambassadeur.

'Niet alleen de klimaatopwarming op zich, maar ook de beperkte kennis bij heel wat mensen over de oorzaken, gevolgen en oplossingen maakt het moeilijk om het probleem te tackelen', schrijft Koen Meirlaen. Hij is bezieler van de nieuwe klimaatwebsite So Get Informed.

Geografen Delphine Lebrun en Koen Meirlaen aan het Museum van Deinze en de Leiestreek. Delphine Lebrun is ook beeldend kunstenaar en stelde een expo voor tijdens het startevent van sogetinformed.com. (foto: Jill Dhondt)

Om de klimaatuitdaging het hoofd te bieden, is voldoende kennis bij de gemiddelde burger een absolute noodzaak. Ondanks alle aandacht in de media, gaapt er nog steeds een gigantische kenniskloof tussen de klimaatwetenschappers en het brede publiek. Met de nieuwe overzichtssite sogetinformed.com willen we het voor iedereen gemakkelijker maken om feit en fictie van elkaar te onderscheiden in het klimaatdebat. Nog belangrijker is dat het platform zeer concrete acties en oplossingen presenteert en burgers toelaat elkaar te inspireren. Een bijbehorende eyecatcher -een rode zeespiegelstijging- die je op school of op kantoor makkelijk kan aanbrengen triggert de voorbijganger om zich te informeren.

Als leerkracht aardrijkskunde merk ik elke dag hoe wijd verspreid sommige misvattingen zijn over het klimaat.

'Het is de schuld van de Chinezen'. 'Mijn bijdrage is een druppel op de hete plaat'. 'Jongeren nemen deel aan de klimaatbetoging om een dagje school te missen'. Het zijn maar enkele van de voorbeelden die mijn leerlingen mij vertellen, zaken die ze keer op keer te horen krijgen, en argumenten die ervoor zorgen dat het gesprek snel strandt. Ze geven aan dat de kennis over de klimaatopwarming erg beperkt is in hun omgeving. Zo worden vaak de plastic zakjes en het gat in de ozonlaag -foutief- als belangrijkste oorzaken van de klimaatopwarming benoemd. Nochtans is het heel helder: om de opwarming een halt toe te roepen dienen we de verbranding van fossiele brandstoffen zo snel mogelijk af te bouwen.

Sinds ik tien jaar geleden deelnam aan klimaatonderzoek in Antarctica volg ik de klimaatwetenschap op de voet. Meer dan ooit merk ik dat we met een dubbel probleem zitten: niet alleen de klimaatopwarming op zich maar ook de beperkte kennis bij heel wat mensen over de oorzaken, gevolgen en oplossingen bemoeilijkt het tackelen van de klimaatopwarming. Hoewel we al heel lang weten hoe ons klimaat verstoord wordt, komt de klimaatopwarming nog niet lang aan bod in het onderwijs, dus is het begrijpelijk dat voor heel wat mensen deze materie onbekend terrein is. Tal van doemberichten zorgen er vaak voor dat mensen niet uitgenodigd worden om zich in het onderwerp te verdiepen. En ook slecht afgestemde oplossingen zorgen voor heel wat weerstand.

Met ons project willen we ervoor zorgen dat de lessen over de klimaatopwarming niet binnen de klasmuren blijven, we hebben immers geen tijd te verliezen. De opwarming die zich nu voordoet is minstens tien keer sneller dan de snelste temperatuurstijging die ooit geregistreerd is. En daarvoor moeten we al 55 miljoen jaar teruggaan in de tijd. Zo'n snelle temperatuurstijging bracht de ecosystemen op aarde uit evenwicht en zorgde voor een grote uitstervingsgolf. Er is onomstotelijk aangetoond dat de mens voor een heel groot deel mee verantwoordelijk is voor de huidige klimaatverstoring. Door fossiele brandstoffen te verbranden stoppen we meer CO2 in de atmosfeer dat -samen met andere broeikasgassen- een extra deken om de aarde legt. Uiteraard betekent dit niet het einde voor onze planeet, maar de gevolgen van de klimaatopwarming ontwrichten het leven op onze planeet zoals we dat nu kennen.

Deze week werd door het klimaatpanel van de Verenigde Naties (IPCC) een speciaal rapport over de oceanen en de cryosfeer voorgesteld. Ook daaruit valt af te leiden dat wij de snelheid van de zeespiegelstijging zelf in de hand hebben. Op die stijging van de zeespiegel leggen we ook met 'Oceans are rising, so get informed' de nadruk. Centraal doorheen het project staat een rode lijn op 2 meter hoogte. Zal het zeeniveau binnen tien jaar 2 meter hoger staan? Neen, uiteraard niet. De stijgende zeespiegel is momenteel niet de grootste bedreiging, er zijn tal van gevolgen die op korte termijn een grotere impact hebben.

Door drastisch minder broeikasgassen uit te stoten kunnen we de ontsporing van de opwarming tegengaan. Dit moeten we combineren met het vangen van CO2 uit de atmosfeer en met het stopzetten van de ontbossing. We moeten dus alle zeilen bijzetten. En snel.

Het koolstofbudget (de hoeveelheid CO2 die we nog mogen uitstoten om met 66% kans beneden de 2°C te blijven) bedroeg in 2010 nog 1000 miljard ton CO2Het koolstofbudget om beneden 2°C opwarming te blijven is intussen geslonken naar 700 miljard ton. Het laatste IPCC-rapport geeft aan dat de gevolgen van de klimaatopwarming zich sneller manifesteren dan verwacht. Daarom stellen ze dat de opwarming beneden 1,5°C moet blijven, dit brengt het resterende koolstofbudget naar 420 miljard ton. Deze cijfers zijn misschien moeilijk te vatten, maar als we onze huidige uitstoot doorzetten is dit budget opgebruikt binnen tien jaar, zoals ik in een eerder opiniestuk uitvoerig beschreef. We hebben dus al het grootste deel van de taart opgegeten en met het resterende deel springen we best heel omzichtig om.

Misschien kijk je raar op wanneer iemand in paniek is of fel reageert op het uitblijven van klimaatactie. 'Moet je daar nu zo emotioneel bij worden?', 'Is het nu echt zo erg?'. De waarheid is dat zelfs de meest ijskoude wetenschapper het warm krijgt onder de voeten bij de cijfers die de klimaatwetenschap ons voorschotelt. Maar al te vaak komen in de media mensen aan bod die het klimaatprobleem minimaliseren of foute informatie verspreiden. Dit wordt gretig gedeeld omdat het comfortabel aanvoelt en ons de mogelijkheid geeft om het business as usual-scenario verder te zetten. Sommigen zwakken de urgentie af door wetenschappelijke termen als consensus, kans en onzekerheid te misbruiken. In de statistiek duidt onzekerheid op een foutenmarge maar dit begrip mag niet uit zijn context worden getrokken. Een IPCC-rapport wordt in consensus beslist maar dat wil niet zeggen dat er geen discussie aan voorafging. Wel integendeel, wetenschappers doen niets liever dan elkaars onderzoek volledig uit te pluizen om de resultaten te controleren. Na jaren van overleg wordt het eindrapport zin per zin in consensus goedgekeurd, wat impliceert dat de rapporten vaak 'gematigde' inschattingen van de toekomst bevatten. De realiteit leert dat de inschattingen van het IPCC zich al sneller voordoen dan voorzien.

Vaak voorkomende misverstanden de wereld uithelpen, daar willen we met het eerste luik op onze site op inzetten, en dat op een aantrekkelijke en inspirerende manier. Heel wat klimaatwetenschappers hebben interessante websites maar die zien er vaak onaantrekkelijk uit voor het brede publiek. Het is immers niet hun hoofdtaak om een mooie website uit te bouwen.

Door de vele negatieve berichten haken vele burgers af als het woord 'klimaat' valt. Nochtans zijn heel wat bedrijven, scholen, verenigingen volop bezig met prachtige en oplossingsgerichte initiatieven. Deze projecten kunnen inspireren maar blijven vaak onder de radar. Daarom hebben we het tweede luik van ons project: get involved. Je kan er heel eenvoudig jouw klimaatactie delen en beschrijven.

Wanneer er zich problemen voordoen in je gezin/bedrijf/... ga je eerst op zoek naar de oorzaken om goede oplossingen te vinden. Voor de klimaatopwarming geldt juist hetzelfde. De oorzaken zijn bekend dus laat ons de oplossingen uitrollen die de klimaatopwarming tackelen. Je hoeft daarvoor niet op straat te komen maar laat de Global Strike for Future een dag zijn waarop je thuis, op school, in je bedrijf en vereniging aan de slag gaat om het business as usual-scenario bij te sturen. Net dat is wat die 'klimaatstakers' vragen.

Oceans are rising, so get informed.

Koen Meirlaen is geograaf en leerkracht aardrijkskunde en wiskunde in campus Sint-Hendrik in Deinze. Hij is door de International Polar Foundation in Antarctica opgeleid tot poolambassadeur.

Lees ook:

Wetenschappers over hun angsten bij de klimaatverhitting: 'Ik heb nooit publiekelijk gehuild. Nog niet'

Televisie reportage: so get informed

Bekijk de reportage:

Geografen Koen Meirlaen en Delphine Lebrun willen met expo in Mudel informeren en inspireren

Nieuwsblad

Er is geen voor of tegen bij klimaatverandering

Zie: https://www.standaard.be/cnt/dmf20190918_04615663

De vernissage in het Museum van Deinze en de Leiestreek begint al bij de gevel van het gebouw. png

EXPO IN MUDEL WIL INFORMEREN EN INSPIREREN OVER KLIMAATVERANDERING

‘Er is geen voor of tegen bij klimaatverandering’

Koen Meirlaen, Delphine Lebrun en het Museum van Deinze en de Leiestreek legden de koppen bij elkaar voor het klimaat. Met hun project willen ze informeren en inspireren. Vrijdag sturen ze hun project de wereld in met een tweedelige doelstelling: get informed en get involved (zorg dat je geïnformeerd en betrokken bent).

VAN ONZE MEDEWERKSTER JILL DHONDT

DEINZE Zeven jaar geleden trok leraar Koen Meirlaen in het kader van een educatief project naar Antarctica. Daar volgde hij het onderzoek van enkele klimaatwetenschappers op de voet, wat zijn ogen enorm deed opengaan.

Meirlaen keerde terug als poolambassadeur en maakte van zijn titel gebruik om voordrachten te geven waarin de klimaatopwarming op een begrijpelijke manier uit te doeken werd gedaan.

Tijdens de voorstellingen merkte de geograaf dat er nog veel misvattingen circuleren over het klimaat. Daarom wilde hij een project uit de grond stampen dat correcte informatie zou verschaffen. ‘Als de oorzaken van klimaatopwarming correct benoemd kunnen worden, zullen daar ook passende oplossingen voor gegeven worden.’

‘Als we het kunnen mogelijk maken dat meer mensen de essentie van klimaatverandering begrijpen, is dat al veel’KOEN MEIRLAENGeograaf

Morgen, vrijdag, tegelijkertijd met de klimaattop in New York en de start van de Global Strike for Future, zal het project worden voorgesteld aan het grote publiek. De vernissage begint al bij de gevel van het museum. Daarop werd de zeespiegelstijging op twee meter hoogte geschilderd met de tekst Oceans are rising, so get informed.

‘Over tien jaar zal het zeepeil geen twee meter stijgen, maar we willen op deze manier aanzetten tot nadenken. We willen mensen aanzetten om zich te informeren en mee te zoeken naar oplossingen.’

Project zonder einde

De expo van Delphine Lebrun, eveneens geograaf en leerkracht, sluit daar naadloos op aan. Voor het project liet ze haar talent als beeldend kunstenaar zegevieren. Via haar beelden wil ze haar bezorgdheid over de impact van de mens op de planeet overdragen zonder te ontmoedigen.

Samen met de voorstelling lanceren Meirlaen en Lebrun vrijdag ook hun website. Enerzijds moet de website informeren door betrouwbare, up-to-date informatie te bieden.

‘Schoolboeken missen de nieuwste rapporten,’ zegt Meirlaen. ‘Een website kan veel vlotter geactualiseerd worden. Op sogetinformed.com vinden surfers informatie over de oorzaken en de gevolgen van de klimaatopwarming.’

Anderzijds dient de site als platform waarop oplossingen gedeeld kunnen worden.

Geen politiek

Meirlaen en Lebrun merken dat de gesprekken over klimaatverandering vaak oververhit zijn.

‘Voor onze leerlingen is het haast een spel geworden om voor of tegen de klimaatopwarming te zijn,’ zegt Lebrun. ‘Wij leggen dan uit dat de klimaatopwarming niet gaat over pro of contra, maar over chemie en fysica.’ Meirlaen valt haar bij: ‘Wetenschap is geen mening. Je kan niet voor of tegen de zwaartekracht zijn.’

De geografen houden zich daarom ver weg van het gekleurd debat dat heerst rond het thema. ‘Mijn mening doet er niet toe,’ zegt Meirlaen. ‘Als we ervoor kunnen zorgen dat meer mensen de essentie van klimaatverandering begrijpen, dan is dat al veel.’

HLN
Leerkracht aardrijkskunde lanceert portaalwebsite over klimaatopwarming: “Er is dringend nood aan juiste informatie én aan engagement”

HLN artikel

‘The oceans are rising, so get informed’. Met deze slogan lanceert leerkracht aardrijkskunde Koen Meirlaen een nieuwe campagne om het ganse land te waarschuwen voor de dreigende opwarming van de aarde. Via de portaalwebsite www.sogetinformed.com wil hij jong en oud informeren, maar ook engageren om zijn boodschap te delen. “De echte boosdoener is het gebruik van fossiele brandstoffen, niet de plastic zakjes in de supermarkt. Het wordt tijd dat mensen juist geïnformeerd worden over de klimaatproblematiek”, zegt Koen.

“Als we de komende tien jaar niets drastisch veranderen, dan dreigen we de opwarming van de aarde uit handen te geven.” Pintenaar Koen Meirlaen windt er geen doekjes om als hij over de klimaatopwarming spreekt, maar hij is géén doemdenker. In 2012 trok Koen, die aardrijkskunde geeft op de school Leiepoort campus Sint-Hendrik in Deinze, voor drie maanden met klimaatwetenschappers naar Antarctica. Sindsdien volgt hij het klimaatonderzoek op de voet en is hij een veelgevraagde gastspreker over het thema, zelfs tot in het koninklijk paleis. Vandaag (woensdag) lanceerde hij samen met beeldend kunstenaar Delphine Lebrun een nieuwe klimaatactie in het mudel, het museum van Deinze.

Op de witte gevel van het mudel prijkt in grote rode letters de slogan ‘The oceans are rising, so get informed’. Om de boodschap kracht bij te zetten werd een lijn getrokken op twee meter hoogte, een mogelijke zeespiegelstijging. “Zal de zeespiegel binnen tien jaar twee meter gestegen zijn? Neen, maar in het komend decennium moeten we de uitstoot van de broeikasgassen drastisch terugdringen om een onomkeerbare opwarming tegen te gaan”, zegt Koen. “Met deze symbolische tekening wil ik mensen doen nadenken en aansporen om zich correct te informeren. Dat is het eerste doel van de portaalwebsite: informeren. Op de website vind je artikels en onderzoeken over de oorzaken, gevolgen én oplossingen van de klimaatopwarming. Ik merk dat er nog veel misverstanden bestaan en dat vooral jonge mensen die zich willen informeren, stoten op weerwerk van de oudere generatie. Velen kunnen de echte oorzaak van de opwarming niet benoemen. Van het gat in de ozonlaag tot plastic zakjes in de supermarkt, je hoort van alles, maar de echte oorzaak is het gebruik van fossiele brandstoffen. De website kan als een soort filter dienen en mensen de nodige tools geven om constructief deel te nemen aan het klimaatdebat. Bij de selectie van de inhoud krijg ik hulp van heel wat wetenschappers en experts. Door het gebruik van tegels, een beetje zoals bij Netflix, is de site zeer gebruiksvriendelijk.”

“Naast informeren wil ik ook mensen aansporen om betrokken te zijn, daarom heet het tweede luik ‘get involved’”, vervolgt Koen. “Scholen, bedrijven, verenigingen of gezinnen kunnen de boodschap overnemen en daarnaast kan iedereen zijn of haar eigen klimaatactie delen op de website. Deel je met de buurt een elektrische auto of bied je ook vegetarische maaltijden aan op school? Deel dit dan met de wereld en wees zelf een inspiratiebron. Met deze actie wil ik een positief signaal geven, zonder aan politiek te doen en zonder doemdenkerij. We staan allen samen voor een keerpunt, dus het is nu tijd om ons te informeren en te engageren”, besluit Koen.

De campagne gaat van start op vrijdag 20 september in het museum van Deinze, waar Koen een voordracht zal geven en waar Delphine Lebrun haar expo rond klimaatopwarming zal voorstellen. Dit startevent vindt niet toevallig plaats op de vooravond van de klimaattop in New York. “Op die klimaattop worden de ambities besproken die in december op de klimaatconferentie in Chili voor de komende jaren zullen worden vastgelegd”. Meer info via www.sogetinformed.com.

Artikel op HLN.be

startevent
Startevent: 20 sept @ Museum van Deinze en de Leiestreek

Aan de vooravond van de belangrijke klimaattop in New York stellen we u graag ‘Oceans are rising, so get informed’ voor.

Beeldend kunstenaar Delphine Lebrun, het Museum van Deinze en de Leiestreek en Koen Meirlaen werkten dit nieuw klimaatproject uit dat inzet op informatie en klimaatactie.

We nodigen jullie heel graag uit op een boeiende avond:

Vrijdag 20 september 2019

20u – gratis toegang

Voordracht: Koen Meirlaen

Expo: Delphine Lebrun

 

@ Museum van Deinze en de Leiestreek

 

Deel gerust deze uitnodiging of het Facebookevent.

Blijf op de hoogte via FacebookInstagramTwitter - LinkedIn

 

Graag tot dan.